MARIJKE KUYPER | ZINVOL OUDER WORDEN

Marijke Kuyper, zingevingscoach en auteur:

‘De zin van het leven is zinvol leven’

Maar liefst 1 miljoen Nederlanders kampt met burn-outklachten. En ouderen voelen zich na hun ontslag of pensioen buiten de maatschappij geplaatst. Jong én oud willen meetellen, ze willen gelukkig en zinvol bezig zijn. Deze persoonlijke zoektocht wordt allang niet meer ondernomen door het geitenwollensok-type of de ongelukkige huisvrouw die iets in haar leven mist. Volgens Marijke Kuyper, mede-auteur van het boek Zinvol Ouder Worden, komt er een moment in ieders leven dat je jezelf afvraagt: ‘Hoe kan ik de zin van mijn leven vinden?’

Neerlandicus Marijke Kuyper (1938) heeft zich na haar carrière als docent omgeschoold tot coach en counselor in zingeving. Samen met Karol van Bastelaar schreef ze het boek Zinvol Ouder Worden. Een sprankelend boek, waarin de auteurs hun kennis van oosterse en westerse spirituele en filosofische inzichten over zingeving hebben verwerkt. “Ik probeer zelf nog zinvolle dingen te doen”, zegt Marijke Kuyper. “Ik geef lezingen over literaire onderwerpen én cursussen over zinvol ouder worden. Dat doe ik nog steeds met heel veel plezier.” Waarom is zingeving zo belangrijk in het leven van mensen? “Heel vaak dwingen bepaalde gebeurtenissen en omstandigheden ons tot een nieuwe kijk op het leven. ‘Is dit het nou?’, vragen ze zich dan af. ‘Is er nog iets wat ik eigenlijk zou willen doen?’ Mijn moeder leefde in het midden van de vorige eeuw en was huisvrouw. Ik weet niet of zij zich ooit heeft afgevraagd of zij zo bedoeld was. Ik ben zelf heel actief geweest in de vrouwenbeweging en in praatgroepen voor vrouwen. Ik kan me nog herinneren dat mijn moeder tegen mij zei: ‘Ik ben heel jaloers op je.’ In die praatgroepen hebben de vrouwen onderling veel over hun manier van leven gesproken. Ik denk zelf dat de emancipatiebeweging in de zestiger en zeventiger jaren een grote invloed heeft gehad op de vraag naar zingeving, vooral bij vrouwen.” Hoe heeft zich dat verder ontwikkeld? Marijke Kuyper: “Daarna hebben we te maken gehad met veel maatschappelijke tegenkrachten. Vergeet niet, het was een tijd van vrijheid en bloemen. Nou, dat doen we allemaal niet meer zo erg. Maar de vrouwen die toen bezig waren met zingeving kon je niet meer in het gareel krijgen.” Zingeving staat nu op de schouders van spiritualiteit, de positieve psychologie en de vrouwenbeweging. “Ja, maar de evolutie gaat langzaam, het gaat allemaal niet vanzelf.”

Ik vertrek
Wanneer gaan mensen nadenken over de zin in hun leven? “Als ze gedwongen worden, bijvoorbeeld door ontslag, ziekte of pensioen. Je kunt ineens op jezelf teruggeworpen worden. Het is best een stap om te durven vragen: ‘Wat kan ik?’ en ‘Wat wil ik nou eigenlijk?” Waarom is dat zo’n stap? “Nou, stel je voor dat je in een huis zit met een hoge hypotheek. Dan ga je jezelf niet afvragen of dit het is wat je wilt. Dat doe je ook niet als je werkloos wordt.” Komt zingeving pas aan de orde als je in een geestelijk stabiele toestand zit of als de definitie van succes niet meer werkt? “Ja, of als je onrust voelt. Als het knaagt of als je een leegte voelt. Je ziet tegenwoordig tv-programma’s waarbij ze laten zien dat mensen alles overboord gooien en andere dingen gaan doen.” Ja, dan refereer je aan het tv-programma ‘Ik vertrek’. “Vaak zijn het de wat ouderen die over de zin van hun leven gaan nadenken. Er komt dan een moment in hun leven dat ze tegen zichzelf zeggen: ‘Is dit het wat ik wil?’ Maar ja, dan moeten ze ook de stap durven zetten naar een andere manier van leven.”

Warm lopen
Zingeving lijkt me niet iets wat je zelf kunt vinden.
Marijke Kuyper: “Nee, dan is het verstandig om met iemand te gaan sparren. Ik kan je namelijk een aantal vragen stellen waarvan jij dan denkt: ‘Hé, daar heb ik nog niet aan gedacht.’ Als je de zin van je leven in je eentje wilt vinden, dan krijg je vaak geen antwoord. Dat komt omdat je in je eigen cirkeltje blijft zitten. Voor zingeving is nog iets heel anders belangrijk, namelijk je gave. In plaats van het woord talent praat ik liever over een gave, want een gave geef je altijd. Het woord is relationeel. En jouw kwaliteiten ondersteunen je gave.” Dus waarvoor ben ik in de wieg gelegd? “Ja, en dat is nog niet zo eenvoudig! Want mensen verbinden een gave meteen aan iets tastbaars. Pianist zijn is niet voldoende. Kijk, als pianist moet je ook de kwaliteiten hebben om een goede speler te worden of beroemd.” Waarom is dat zo belangrijk? “Ik heb eens een gepensioneerde politieagent begeleid. In zijn verhalen kwam het relationele aspect steeds weer terug. Hij bleek heel goed in staat te zijn mensen tijdens conflicten tot rust te brengen. Hij bleek die rol ook in zijn familie te vervullen. Daarvoor liep hij warm. Wij noemden hem de harmoniseerder. Dat was zijn grote gave. En als je je gave gekwalificeerd hebt, dan maak je je dat ook eigen. Snap je? Hij durfde toen te zeggen: ‘Dát ben ik!’ Je moet je bij die gave ook echt thuisvoelen.”

Dan komt het stadium: ‘Wat kan ik ermee?’ “Dat is een heel ander stadium.” Niet meer zo moeilijk, lijkt me. “Mensen moeten wel een stapje zetten om in beweging te komen. Ik vind het zelfs een plicht dat mensen gaan nadenken over de zin van hun leven, over hun gave. Dat is niet iets wat je pas na je pensionering doet. Het zou beter zijn als mensen dat al van jongs af aan doen.” Er is in het hoofd van jongeren vaak geen ruimte om over zingeving na te denken. Ze zijn te druk met hun carrière of met kinderen. “Dat weet ik. Daarom pleit ik ervoor om al op de middelbare school met dit zingevingsonderzoek te beginnen. Bijvoorbeeld in de vorm van lessen in levensbeschouwing.”

Leegte
In Nederland is iets meer dan 25 procent atheïst en volgens onderzoekers zweeft de overgrote meerderheid (60 procent) tussen godsgeloof en ongeloof in. En volgens arts en neuroloog Dick Swaab bestaat er geen zelf of ziel. Wij zijn alleen maar ons brein. Met die gegevens loop je heel erg tegen jezelf aan. Waarom zou je dan nog leven? Wat is de zin dan nog?
“De kosmos is meer dan Dick Swaab denkt. En jij bent ook meer dan je nu denkt. Niet voor niks gaan er steeds meer mensen naar kloosters – ook atheïsten – om na te gaan of er meer is. Ze zoeken naar hun diepste eigene en dat is niet je brein! Eigenlijk zou je de boeken van Hendrik Groen eens moeten lezen. Want iedereen heeft een gave en met die gave kun je niet alleen zin brengen in je eigen leven maar ook in dat van anderen. Er staan in die boeken heel veel voorbeelden van mensen die hun gave gevonden hebben. Heel inspirerend! Ik zal je een voorbeeld uit mijn eigen praktijk geven. Een vrouw had haar gave in schilderen gevonden. Haar reuma belette haar op een gegeven moment om daarmee verder te kunnen. Je kunt namelijk door de omstandigheden belemmerd worden. Maar ze gaf niet op! Ze herpakte zich. In plaats van schilderen plakte ze nu stukjes stof op het canvas en maakte op die creatieve manier schilderijen. Dat vond ik zó geniaal bedacht!” Ze was niet in een leegte terechtgekomen. Welke gave heb jij overigens? “Ik ben een mentor, iemand die anderen bijlicht.”

Houvast
Is zingeving nu belangrijker geworden dan in de vorige eeuw? We hebben het tegenwoordig over betekenisvol ondernemen of sociaal ondernemen.
“Ik denk dat we in deze eeuw veel meer op onszelf worden teruggeworpen. We hadden het net over het atheïsme en vlak het doemscenario van de nieuwe technologie niet uit!” En de toenemende vergrijzing van de bevolking en de ‘overload’ aan informatie. “Mensen verliezen steeds meer hun houvast. Je wordt dan min of meer gedwongen om die houvast in jezelf te vinden. En dát valt niet mee! Het vergroten van je wereld is daarbij essentieel. Er worden in Nederland best veel initiatieven voor ouderen ontplooid. Hier in de buurt worden koffieochtenden voor ouderen georganiseerd in ons dorpshuis. Je zou daar bijvoorbeeld ook gespreksgroepen kunnen organiseren, zodat ouderen in een vertrouwde sfeer hun levenshaal en ervaringen kunnen delen. Op die manier vind je erkenning en herkenning bij elkaar. Die gesprekken zorgen ervoor dat je een bredere blik krijgt. Héél belangrijk vind ik dat, want je ontdekt dat je er steeds toe hebt gedaan en er nog steeds toe doet. Ik moet steeds aan een song van Bram Vermeulen denken: ‘Ik heb een steen verlegd, in een rivier op aarde. Nu weet ik dat ik nooit zal zijn vergeten.’ Je hebt dan een soort merkteken achtergelaten. Dáár draait het voor mij in de evolutie om. Het gaat voor mij niet om grote dingen te realiseren. Het gaat mij om het geven. Het heeft alles te maken met wie je wilt zijn. Het gaat om bewust leven. De zin van het leven word je tegenwoordig niet meer gegeven door de kerk. Die moet je meestal zelf zien te vinden. Ouderen zouden een mentorrol kunnen vervullen door jongeren te attenderen op de zin van hún leven.”

Wat wil je lezer tot slot nog meegeven? Marijke Kuyper: “Ik citeer hier graag een uitspraak van Tsjechisch schrijver, dissident en politicus Václav Havel (1936 – 2011): Het bestaan is te waardevol om doelloos en betekenisloos te leven.”

AUTEUR MARY SPAN | ©LOGE21 | 170127
Founder & evolutiegids van LOGE21. Hou ervan je te inspireren en te activeren voor
bewuste evolutie in leven en werk, bouwend aan een wereld van nieuwe mogelijkheden.

action-for-happiness

Kleur je leven
met een evolutionair doel

find_your_purpose

Zinvol en betekenisvol leven.
Hoe doe je dat?

CONTACT US

We zijn momenteel niet aanwezig. Je kunt ons een e-mail sturen, dan komen we er zo snel mogelijk op terug.

Sending

copyright © LOGE21 | Evolutie is ieders business | info@loge21.net | Sitemap

Nieuwsbrief via info@loge21.net. Vergeet niet ons te liken.

Log in with your credentials

Forgot your details?